بمردم ستم نميكند ، بلكه مردم به خود ستم ميكنند ) . و اينكه گويند : « جز مجرمين ما را گمراه نكردند » زيرا ما را به راه خود دعوت كردند ، اين همان گفتار خداى عز و جل است « دسته آخر نسبت بنخستينيان گويند : پروردگارا اينها ما را گمراه كردند پس عذاب آتش آنها را دو چندان كن و چون در دوزخشان گرد آورد فرمايد : « هر گاه گروهى بدوزخ وارد شود ، همكار خود را لعنت كند تا همگى در آنجا گرد آيند » برخى از برخى بيزارى جويند و بعضى بعض ديگر را لعنت كنند ، بعضى ميخواهند باميد رستگارى و رهائى از گرفتارى بزرگى كه دارند بر ديگران با دليل و برهان غلبه كنند ، ولى آن هنگام نه موقع آزمايش و امتحان و پذيرفتن پوزش است و نه وقت نجات . اين آيات و امثالش در مكه نازل شد و خدا جز مشرك را بدوزخ نبرد ، سپس چون خدا بمحمد صلى اللَّه عليه و آله اجازه فرمود ، كه از مكه بمدينه رود ، اسلام روى پنج پايه بنا شد : ( 1 ) شهادت بيكتائى خدا و اينكه محمد بنده و رسول اوست . ( 2 ) به پا داشتن نماز . ( 3 ) دادن زكات . ( 4 ) حج خانه كعبه . ( 5 ) روزه ماه رمضان و حدود و تقسيم ارث را بر او نازل فرمود و گناهانى كه خدا بوسيله آنها و بدانها دوزخ را براى مرتكبين آنها لازم كند ، خبر داد ، و در باره كيفر قاتل نازل فرمود : « هر كه مؤمنى را عمدا بكشد ، جزايش دوزخ است كه جاودان در آن باشد و خدا بر او غضب آرد ، و لعنتش كند و عذابى بزرگ برايش مهيا دارد - 95 - سوره 4 - » و خدا مؤمن را لعنت نميكند ( پس قاتل مؤمن نيست ) .